Skill van de toekomst: herontwerp je baan

Met job crafting kun je je werk een stuk leuker maken zonder dat je van baan hoeft te wisselen. Handig in tijden van crisis. Ook een skill die het in de toekomst goed doet op je cv. ‘Het blijkt een vaardigheid die goed past bij de veranderende werkomgeving. Organisaties moeten steeds sneller anticiperen op de veranderende eisen van hun omgeving. Er wordt daarom ook van werknemers verwacht dat ze proactief zijn en hun functie daar waar nodig bijschaven’, zegt Maria Tims van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zij rondt op dit moment haar promotieonderzoek naar job crafting af.

Kleine aanpassingen die groots uitpakken

Een definitie: Job crafting is een proactieve, zelfstandige manier voor werknemers om de taken en grenzen van hun baan aan te passen. Tims: ‘Dat zijn vaak maar hele kleine aanpassingen (een extra taak toevoegen aan je functie, niet meer lunchen met die energievretende collega, een uurtje eerder beginnen met werken), die groots uitpakken voor zowel werkgevers als werknemers. Het verhoogt ‘t werkplezier waardoor medewerkers bereid zijn om net dat extra stapje te doen. Ook gaat de werkprestatie omhoog en stijgt de employability: er wordt nu optimaal gebruik gemaakt van de competenties van de werknemer.’

Werknemer 'finetunen'

Bij Schouten en Nelissen vinden ze job crafting zelfs een must. HR-manager Jorn van Wijk: ‘Als je je als werknemer niet blijft finetunen, streeft de rest van het bedrijf je voorbij en lig je eruit.’ In overleg met HR maken de werknemers van het opleidings- & coachingsbureau jaarlijks een plan waarin wordt vastgelegd wat ze het aankomend jaar gaan doen. Van Wijk: ‘Dit is voor werknemers hét moment om te job craften: een werknemer wil bijvoorbeeld meer aan acquisitie doen en minder trainingen geven. En om dat zo goed mogelijk te doen, zou de medewerker ook graag nog een sales cursus willen volgen.’ Let wel, zo’n aanpassing in de functie moet een doel hebben, waarschuwt Van Wijk. ‘Je kunt misschien heel veel plezier halen uit de hele dag kopiëren maar het moet ook voor de organisatie resultaat opleveren. Wat we wel kunnen doen, is dat je een uurtje per dag kopieert.’ Luister goed naar de wensen van de werknemers, tipt Van Wijk, maar maak de nieuwe afspraken wel SMART: specifiek, meetbaar, acceptabel en realistisch.

Do’s and dont’s voor de werkgever

• Moedig werknemers aan. ‘Laat weten dat je als werkgever openstaat voor job crafting (zolang het overeenkomt met de doelen van de organisatie).’
• Ga met je werknemers in gesprek. ‘Hoe zouden ze hun werk willen veranderen. Welke taak vreet energie en waar halen ze juist plezier uit?’
• Heb vertrouwen. ‘Werknemers blijken over het algemeen goed in staat om hun baan zo in te richten dat zowel zijzelf als de organisatie er profijt van heeft.’ Job crafting is over het algemeen win-win, blijkt uit onderzoek van Tims.
• Leg zaken vast. ‘Het is wel zaak om als werkgever kaders aan te geven, prestaties te meten en de boel goed te monitoren. De SMART-methode kan uitkomst bieden.’

Het herontwerpen van je baan is niet voorbehouden aan een bepaalde bedrijfstak of organisatie. Bevlogen werknemers die net dat stapje extra zetten, kan men natuurlijk overal goed gebruiken. Het kunnen dan ook hele kleine veranderingen zijn die het werkplezier verhogen. Misschien wil iemand wel een dag in de week thuiswerken, een vorm van contextueel craften: je verandert dan niet iets aan je werk zelf, maar wel aan de omgeving waarin je werkt, de hulpmiddelen die je ervoor gebruikt of het tijdstip waarop je het werk doet.

Zelfinzicht de belangrijkste stap

Evelien Pabbruwe (28, werkzaam bij YoungWorks) is een job crafter pur sang. Het baanboetseren begon bij haar vorige werkgever. Er moest gedownsized worden en het bedrijf had op papier geen behoefte meer aan Pabbruwe’s functie. Maar de teammanager wilde haar wel houden. De twee gingen om de tafel om de functie in een nieuw jasje te steken. Geen programmamanager meer maar programmamanager new business. Aan de hand van een persoonlijk ontwikkelinsgplan (POP) bespraken ze wat Pabbruwe’s sterke en minder sterke punten waren en gaf Pabbruwe aan waarin ze zich nog verder wilde ontwikkelen.

Zelfinzicht is de eerste belangrijke stap van job craften, schrijven Luc Dorenbosch en Mark van Vuuren in hun boekMooi werk, naar een betere baan zonder weg te gaan. Naast het maken van bijvoorbeeld een POP krijg je dat volgens hen ook door de dingen visueel te maken. Zet bijvoorbeeld al je taken op post-its en plak er een briefje in een andere kleur bij waarop staat of de taak je energie geeft of juist lusteloos maakt. Sluiten je taken eigenlijk nog wel aan bij je kwaliteiten? Als je iets heel erg goed kunt, maar je doet het weinig, kan je kijken of daar iets aan te veranderen valt.

Do’s and dont’s voor de werknemer

• Wees proactief. ‘De inhoud van je functie verandert niet als je er niet zelf achteraan gaat.’
• Ken jezelf. ‘Weet waar je goed in bent en hoe je dat het beste in kunt zetten’
• Wees realistisch. ‘Hoe maak je jezelf én het bedrijf beter? Het job craften kan niet alleen in je eigen belang zijn, de baas moet er ook wat aan hebben’
• Je moet flexibel zijn. ‘De kans is groot dat je te maken krijgt met groeipijnen.’
• Signaleer en stuur bij. ‘Je moet aanpassingen durven te doen. Zijn de targets onhaalbaar? Matcht je job niet meer met de rest van het team? Trek aan de bel.’